20 zł Historia Monety Polskiej – talar Władysława IV

Historia Monety Polskiej – talar Władysława IV

Mennictwo króla Władysława IV (1632–1648) wyróżnia się spośród wszystkich innych brakiem monety drobnej. Sejm jeszcze w 1627 r. zakazał bowiem jej emitowania. Przyczyną tego było wielkie pogorszenie monety krajowej, ale też napływ w celach spekulacyjnych znacznych ilości monety obcej, która miała złą jakość. W rezultacie mennictwo Władysława kojarzone jest z efektowną monetą grubą w postaci złotych dukatów oraz srebrnych półtalarów i talarów. Wyszły one zarówno z mennicy koronnej w Bydgoszczy, jak i z mennic gdańskiej i toruńskiej. Nas szczególnie będzie interesować talar z mennicy bydgoskiej z 1642 r., który posłużył jako podstawa do stworzenia monety upamiętniającej mennictwo najstarszego syna Zygmunta III. Awers tej nowej kompozycji określa okrągły stempel z godłem i nazwą Rzeczpospolita Polska, datą 2017 i nominałem 20 ZŁ. Tło metryczki stanowi natomiast rewers zabytkowego talara Władys- ława IV z 1642 r. z ukoronowaną, 9-polową tarczą z herbami Polski, Litwy, Szwecji, Gotlandii i Snopkiem Wazów w środku. Tarcza została obwiedziona łańcuchem orderu Złotego Runa, który na dole rozdzielił napis. Po bokach tarczy data 16 – 4Z oraz litery G – G będące inicjałami Gabriela Gerlöffa, dzier- żawcy mennicy bydgoskiej. Wokół biegnie legenda: ·SAM[ogitiae]:LIV[oniae]:NEC:NO[n]:SV[ecorum] (Złote Runo) GOT[orum]:VAN[dalorum]:Q[ue]:HAE [reditarius]:REX· Na tym tle umieszczono konną postać Władysława IV. Jest ona wzorowana na scenie hołdu składanego kró- lowi przez ruskich bojarów po zdobyciu Smoleńska. Scena ta widnieje na boku królewskiego sarkofagu, który znajduje się w katedrze na Wawelu. Strona odwrotna monety pamiątkowej, czyli strona główna talara Władysława IV, przedstawia piękne, ukoronowane popiersie króla w bogatej szacie, a w otoku legendę: VLA[dislaus]:IIII:D[ei]:G[ratia]: REX:POL[oniae]· (na małej tarczy herb Sas Jana Daniłowicza, podskarbiego wielkiego koronnego) M[agnus]·D[ux]:LIT[uaniae]:RVS[siae]:PR[ussiae]: MA[soviae]·, co razem tłumaczymy: Władysław IV z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi, Inflant, jak też Szwedów, Gotów, Wandalów dziedziczny król. W tle wizerunku królewskiego popiersia umieszczono objaśnienie rodzaju monety: TALAR WŁADYSŁAWA IV. Stanisław Suchodolski